Decentralisatie en netwerksamenwerking: begin met een gezamenlijke visie

Op welke manier kunt u als gemeentesecretaris omgaan met de complexe situatie die ontstaat door de decentralisaties en hoe kan netwerksamenwerking daarbij helpen? Die vraag stond centraal in de VGS werkplaats ‘decentralisatie en netwerksamenwerking’ van 12 december 2011. Het programma werd ingeleid door gastheer Ardwin Lantain, gemeentesecretaris gemeente Deventer en bestond uit inhoudelijke bijdragen van René Paas, voorzitter Divosa, en Maarten Schurink, gemeentesecretaris gemeente Utrecht, gevolg door een plenaire discussie begeleid door Roel Wever, directeur BMC Groep.

Mede door de decentralisaties ontstaat er een hoge mate van complexiteit van taken die onderdeel uitmaken van het gemeentelijk domein. Volgens René Paas is het zaak om “in een aantal richtingen tegelijkertijd te verbinden, zonder dat je er zelf ‘gek’ van wordt”. Hij neemt ons mee in een overview van de “ongelofelijk indrukwekkende” context van het sociale domein. ‘We moeten systematisch nadenken over de effectiviteit van de processen en de gebruikelijke patronen en samenwerkingsverbanden tegen het licht houden’, aldus Paas. Hij geeft aan dat het van belang is dat een besef ontstaat dat de huidige weg een doodlopende is. Hoe meer partijen dit vinden hoe krachtiger nieuwe samenwerkingsrelaties ontstaan. Op basis hiervan is het noodzakelijk om een gezamenlijke visie te ontwikkelen en bestaande blokkades te doorbreken. “Om echt slagen te maken is massa nodig, interventies zijn alleen succesvol als ze daadwerkelijk grotere groepen mensen aan het werk helpen.”

“De gemeentesecretaris moet het college rijp maken voor discussies over netwerksamenwerking”, betoogt Maarten Schurink. “Het college heeft een frame nodig over hoe ze naar bepaalde kwesties kunnen kijken. De gemeentesecretaris moet een proces organiseren om dat frame te vormen”. In Utrecht heeft Schurink dit onder andere gedaan door diverse mensen en organisaties uit te nodigen ter inspiratie. Deze schetsen beelden en perspectieven die langzamerhand het frame opbouwen. In de zeer complexe omgeving waarin een groot aantal organisaties acteren is een flexibele organisatie essentieel. Schurink gebruikt de metafoor van het tekenfilmfiguur Barbapapa: de organisatie neemt een bepaalde vorm aan om zodoende een antwoord te vinden op een maatschappelijke uitdaging. Naast het frame en flexibiliteit is het van belang dat medewerkers in staat worden gesteld om in het complexe krachtenveld te opereren en hiervoor vaardigheden en kennis te ontwikkelen. “We erkennen de complexiteit van onze externe omgeving en dat helpt onze medewerkers in het organiseren van het proces’, aldus Schurink.

In de plenaire discussie kwamen een aantal onderwerpen en vragen aan de orde. Organisatieontwikkeling gericht op flexibilisering is een onderwerp dat speelt binnen de organisaties van de aanwezigen. De zoektocht naar de manier van organiseren is een blijvend proces. De focus op kleinschalig organiseren en meer verantwoordelijkheid bij de medewerker leggen is een gedeelde opvatting, maar dit vraagt een ander wijze van facilitering en sturing. Hoe kan een gemeente zich manifesteren in een netwerkrol en kan dat in combinatie met het zelf uitvoeren van veel taken? En moet voor de medewerker dan de complexiteit of de soms juist de eenvoud van taken benadrukt worden? Over één ding zijn de aanwezigen het eens: begin met het bedenken van wat je gezamenlijk wilt bereiken.

Voor meer informatie over dit onderwerp kunt u contact opnemen met Roel Wever, directeur BMC, via 033 - 496 52 00.

Download hier de publicatie over decentralisatie en netwerksamenwerking.

VGS-werkplaats, 12 december
Ewold Drent